ERROR Off The Road

De Vloek van Itsimbu

Wel eens één van de onderstaande mededelingen (in welke taal dan ook) tegengekomen op een web-pagina?

  1. Deze pagina is geoptimaliseerd voor 1024x768 pixels en 16 miljoen kleuren.
  2. This site is Flash-enhanced!
  3. Het meeste leesgemak krijgt u wanneer u het standaard lettertype op Arial (12) zet.
  4. To fully enjoy this site, download the plug-in now!
  5. Wij bevelen een vergrootglas aan voor het lezen van de linkerframe.
  6. Best viewed with Internet Explorer 5.5 (or higher)

Ongetwijfeld is de score meer dan 50%. Iedereen heeft ze wel eens gezien. Op één na zijn dit allemaal parafrases van bestaande mededelingen, Het zijn parafrases omdat de details kunnen verschillen: in plaats van Internet Explorer staat er Netscape Navigator, in plaats van Flash staat er Java, en in plaats van Arial staat er een font waar je nog nooit van hebt gehoord.

Met al die mededelingen, op die ene na, is iets mis.

De makers gaan er van uit dat de bezoekers zich maar moeten aanpassen aan het gebodene. Heb je geen Flash? Jammer dan… Mis je die plug-in? Pech… Je scherm kan maar tot 800x600? Uit de tijd… En die houding wordt ook verdedigd; de vraag is alleen of die verdediging wel klopt.

“Het downloaden van die plug-in kost niet zoveel tijd, en hij is nog gratis ook.”

Hoeveel boeken ken je die je alleen kunt lezen met een speciale bril? Hoeveel cd’s die een extra apparaat nodig hebben dat aangesloten moet worden op je installatie, omdat je anders de cd niet kunt beluisteren?

Natuurlijk is het mooi dat er nieuwe mogelijkheden zijn op het web, maar dat wil nog niet zeggen dat ze beter zijn. Het probleem ontstaat doordat web-bouwers net kleine kinderen zijn. Ze redeneren vanuit de gedachte omdat het bestaat gebruiken we het ook.

Geen web-pagina is zo herkenbaar als de web-pagina van de persoon die sinds een maand of twee een web-pagina heeft. Er wordt uit alle macht geëxperimenteerd, de hele trucendoos gaat open. Dat is niet erg—dat is amateuristisch. Wat wel erg is: ook de zich professioneel noemende web-bouwer bezondigt zich er aan.

Nog niet zo lang geleden raakte ik per ongeluk op een site die in zijn geheel uit een Flash-movie bestond. Van meer dan 700kB. Nog even afgezien van de mensen die geen Flash hebben of willen… Hier ging het om een winkel waar je trendy T-shirts kon bestellen. Persoonlijk zou ik wel eens willen weten hoeveel omzet er uit die web-site is gegenereerd…

“17-inch schermen zijn tegenwoordig standaard, dus bijna iedereen kijkt op een hoge resolutie.”

Drie redeneerfouten: niet het scherm maar de grafische kaart bepaalt de resolutie; een hogere resolutie betekent nog niet dat de geboden informatie beter zichtbaar wordt; en bijna iedereen is nog niet iedereen.

Om maar met het laatste te beginnen: dat is echt een probleem. Wanneer kun je er van uitgaan dat de markt zodanig is dat het merendeel van je bezoekers beschikt over de nieuwste apparatuur? In computerland is bovendien een complicerende factor dat de ontwikkelingen razendsnel gaan. Zo kan het gebeuren dat je publiek niet is verdeeld in twee facties (zij die wel en zij die niet over de nieuwste techniek beschikken), maar in een spectrum: nieuwste techniek, de vorige nieuwste techniek, de daaraan voorafgaande techniek, enzovoort.

De afzet van nieuwere grafische kaarten, met een resolutie groter dan 800x600, weerspiegelt maar ten dele het werkelijke gebruik van die nieuwste middelen. Veel gebruikers weten sowieso niet hoe ze hun combinatie grafische kaart/monitor optimaal kunnen gebruiken.

Natuurlijk moet je ergens de grens stellen. Nog geen jaar geleden werd ik gebeld door een klant die meldde dat één van zijn klanten klaagde: de website was niet goed te zien op 640x480 op 16 kleuren. Daar heb ik toen wel een lijn getrokken, mede omdat mijn klant wel een hypermoderne site wilde.

Het al of niet beschikbaar zijn van voldoende resolutie is een technisch probleem, maar er speelt ook een echte denkfout mee. Meer resolutie is nu eenmaal niet identiek aan betere kwaliteit. Dat je op 1024x768 meer kwijt kunt dan op 800x600 is evident, maar de vraag is of dat dan ook moet.

Het is algemeen bekend dat een beeldscherm minder prettig leest dan bijvoorbeeld een boek of zelfs een krant. Voor boeken geldt nog altijd het principe dat op een regel tekst eigenlijk niet meer dan tachtig lettertekens moeten staan, omdat de lezer dan nog gemakkelijk het verband tussen de opeenvolgende regels kan zien. Dat principe geldt net zo goed voor het beeldscherm. En tachtig lettertekens gaan heel goed op 800 pixels.

Helaas, veel moderne websites gaan uit van een groter scherm. En alsof dat nog niet genoeg is, lijkt de trend tegenwoordig te zijn om zo klein mogelijke lettertjes op een pagina te zetten.

Itsimbu

De bovenstaande argumenten zijn onderdeel van de vloek van Itsimbu.
Itsimbu staat voor: “It’s there so it must be used”.

Een belangrijk deel van de web-bouwers is het slachtoffer van deze vloek. Niet zodra is er een nieuwe plug-in, of er wordt content voor ontwikkeld. Ook nieuwe versies van bestaande plug-ins zijn populair. Het bedrijf waar ik een paar jaar werkte viel er ook aan ten prooi. Ineens moest alles Flash. De licentie voor Flash 4 was nog niet afgekoeld of er werd al in Flash 5 gebouwd. En onder die Flash-fanaten was er niet één die zich eens achter de oren krabde en zich afvroeg of onze bezoekers daar op zaten te wachten.

Natuurlijk, als de techniek beschikbaar is, kan die ook gebruikt worden. Maar alles met mate. Bovendien moet je ervoor zorgen dat de essentiële delen van je site te allen tijde zichtbaar zijn, ongeacht de techniek waarover je bezoeker beschikt. Dat betekent bijvoorbeeld dat een menustructuur altijd zichtbaar moet zijn. Als je je menu’s in Flash-formaat aanbiedt, dan kan iemand zonder de plug-in ze niet zien. Dan kun je wel zeggen dat je die plug-in overal vandaan kunt halen, maar dan heb je niet helemaal begrepen hoe je met je bezoekers omgaat. Als je dan toch per se een fancy Flash-menu wilt hebben, moet je in ieder geval zorgen dat er een alternatief is voor unFlashed bezoekers.

Meer in het algemeen zou je kunnen zeggen: de inhoud van je web-site is idealiter alleen server-dependent. Zijn er client-dependent onderdelen, dan moet er in ieder geval een server-dependent alternatief zijn.

Vreemd genoeg is er ook een keerzijde aan de vloek. De lijders hebben namelijk vaak één punt waar ze ineens alle vrijheid beteugelen…

“Explorer heeft nou eenmaal ruimschoots het grootste marktaandeel, dus is het logisch om daarvoor te optimaliseren.”

Dezelfde mensen die er geen been in zien hun bezoekers vijf plug-ins door de strot te duwen, zijn ook vaak de felste advocaten van het bouwen-voor-één-browser. Daar zijn wel redenen voor aan te wijzen.

Eén van die redenen is luiheid. Een Flash-applicatie ontwikkelen is leuk, maar om daarna te testen of dat ding ook werkt onder verschillende browsers en op verschillende platforms is vervelend. En het wordt natuurlijk nog vervelender als blijkt dat de applicatie op één browser/platform-combinatie niet werkt… Optimaliseren voor is dan ook vaak een eufemisme voor we beschikken niet over, hebben geen verstand van en zijn ook niet geïnteresseerd in enige andere browser dan …

Het kan ook zijn dat juiste die ene browser waar ze zo’n voorstander van zijn, goed overweg kan met de plug-ins waar ze zo verliefd op zijn. Geloof het of niet, maar ik heb al eens iemand in ernst horen beweren dat Netscape een slechte browser was omdat die niet met Flash overweg kon. Verbazing van mijn kant. Het bleek er om te gaan dat hij bij een vriend voor het eerst had meegemaakt dat er een nieuwe plug-in moest worden geïnstalleerd. Dat had hij nog nooit gezien! Slechte browser!!!

En daarmee komen we aan de kern van de zaak:

Onkunde

Veel ‘professionals’ weten niet waar ze mee bezig zijn. Ze beheersen de materie niet, ze zijn niet op de hoogte van de achterliggende techniek en ze weten niets van hun publiek. Ze kunnen niet testen en ze kunnen niet debuggen. En het ergst van al: ze kunnen niet nadenken. Allemaal het gevolg van Itsimbu.

Het nare van Itsimbu is dat het zich ook verspreidt onder mensen die niet direct betrokken zijn bij de bouw van een website: het management. Mijn voormalige baas kwam meer dan eens de kamer binnenstormen met de mededeling “ik heb nu een geile site gezien, zoiets moeten wij ook maken!” En dus wordt de klant lekker gemaakt, en als je dan ook nog een designer hebt die het wel ziet zitten om een fraaie Flash-applicatie te bouwen, dan is de ramp geschiedt.

Die T-shirt-shop die ik al noemde is een goed voorbeeld. Het middel is daar het doel voorbij geschoten, terwijl het toch niet zo moeilijk is om te bedenken dat klanten die je website niet kunnen zien (of er tien minuten op moeten wachten) geen klanten zijn. Dat die website er toch is gekomen kan alleen maar het gevolg zijn van onkunde op verschillende niveaus. En van Itsimbu.

Ik chargeer een beetje. Natuurlijk zijn er ook een boel web-bouwers die wél weten wat ze doen, die wel testen en nadenken over wat er moet gebeuren. En er worden ook hele mooie websites gebouwd waar goed over is nagedacht. Kijk maar eens naar de website van de BBC. De pagina‘s zien er echt niet achterhaald uit en bovendien staat direct boven in de pagina al een link naar de low graphics version. Daarmee is deze site zelfs voor een pure tekstbrowser als Lynx nog goed toegankelijk.

Tot slot, die ene mededeling die geen parafrase was van een bestaande mededeling: dat is de bestaande mededeling, die ik heb geknipt-en-geplakt. Het gaat om nummer 5, en hij is momenteel (mei 2001) te vinden op de site van Leuven On-line.

ERROR

Site…
Het is natuurlijk gevaarlijk om links te maken, want niets zo veranderlijk als het web. De betreffende site bestaat nog steeds, maar is heden ten dage volledig opgebouwd uit statische plaatjes. Sic transit gloria mundi. [noot van december 2008]
 
BBC…
Een voordeel van de BBC-sites is dat alle pagina's, schijnbaar tot in lengte van dagen, nog zijn op te halen in de opmaak waarin zij ooit werden gemaakt. Vandaag (december 2008) gaat de Beeb uit van 1024 pixels breedte, maar is er nog altijd een low graphics version. Voor verdere indrukken: een oudere pagina op 800 pixels (low graphics) en eentje op 640 pixels (low graphics). [noot van december 2008]
 
Leu…
Hoewel de oorspronkelijke pagina van Leuven On-line nog altijd in de lucht is, heb ik er toch maar een screen-shot van gemaakt. Zie het kopje ‘Vademekum’. [noot van december 2008]
 

Deze tekst is ‘Off The Road…’, mei 2001

© Roelof Ruules