ERROR’S GENOEG&

China

Het is weer de tijd van lijstjes. Eigenlijk is de tijd van lijstjes alweer voorbij, maar ik hou wel van enige bezinning achteraf. Ik was van plan om hier het lijstje te geven van de beste boeken die ik in 1993 heb gelezen. Maar ik doe het niet, in de eerste plaats omdat er nauwelijks recente boeken tussen staan, en in de tweede plaats omdat er één boek heel erg boven de rest uitsteekt. Voor dat boek wil ik nu even schaamteloos reclame maken.

Het heet ‘Wild Swans’ en is geschreven door Jung Chang. Zij is de dochter van twee kaderleden van de Communistische Partij van China. Haar vader heeft actief meegevochten in de revolutie zelf, en haar moeder is ook vanaf het prille begin betrokken geweest bij de Partij. Je zou dus denken dat de familie Chang het in China relatief eenvoudig heeft gehad: redelijk hoge partij-functionarissen met een glorieus verleden. Niets is minder waar.

De moeder van Jung komt uit een gegoede familie. En dus is de moeder, aan wie een groot deel van het boek is gewijd, in de ogen van de Partij verdacht. Al in 1957, tien jaar na de revolutie, wordt ze voor het eerst opgepakt en verhoord over haar ‘reactionaire’ verleden. Daarna houdt het niet meer op, met als triest dieptepunt voor de familie de Culturele Revolutie die in 1966 wordt uitgeroepen. De vader wordt verbannen naar een strafkamp in de Himalaya, terwijl de moeder in een ander strafkamp terecht komt. De kinderen, waaronder dus schrijfster Jung, zijn vanaf dat moment aangewezen op de hulp van de familie. Pas jaren later worden de ouders gerehabiliteerd.

Dit scenario klinkt ongetwijfeld niet buitengewoon schokkend. Maar wat het boek zo indrukwekkend maakt is de blik die de lezer krijgt in de bijkeuken van de Communistische Partij. Om maar eens een cliché te gebruiken: je valt werkelijk van de ene verbazing in de andere. Jung Chang schrijft op een bijna emotieloze manier, waardoor ze in staat is om de meest gruwelijke gebeurtenissen uit de Culturele Revolutie op een rijtje te zetten. Je vraagt je af of het wel zo erg is geweest, maar inmiddels weten we dat het echt is gebeurd, en dat Jung Chang bepaald niet overdrijft.

Ik kan alleen maar zeggen: (kopen en) lezen. En als je het koopt, neem dan de Engelstalige pocket-editie. Die bevat foto’s en een index van personen en gebeurtenissen, die in de Nederlandse editie zijn weggelaten. En hij is nog goedkoper ook.

ERROR

Deze tekst stond eerder in de By The Way…, nummer 25.

© Roelof Ruules