ERROR Off The Road

Na het WTC het internet

De laatste anderhalf jaar ging het niet goed met het internet. Of eigenlijk: het ging wel goed met het internet, maar het ging niet goed met de op internet gebaseerde economie. Voor een deel was dat te wijten aan een veel te optimistisch beeld van de mogelijkheden van het net. En dat was dan weer te wijten aan een nieuw soort internet-entrepreneurs: de mannen in de snelle pakken, die niet werden gehinderd door enige technische kennis maar des te meer door flakkerende dollartekens.

Zelf heb ik een paar van die misvattingen van dichtbij zien ontstaan. Een typische technische misvatting was de chipkaart-bij-de-computer. Het idee was dat de consument een kastje op zijn computer kon aansluiten, waar hij dan weer een chipkaart in kon steken om zo toegang te krijgen tot commerciële sites. Het idee is nooit van de grond gekomen. Niet omdat het technisch niet haalbaar was. Maar ik denk dat een consument niet zit te wachten op een kastje dat hij moet aansluiten op zijn computer. De consument heeft al teveel ervaring met apparatuur of software die geïnstalleerd moet worden en problemen oplevert. (Het zou wat anders zijn als een dergelijk kastje alvast in de computer ingebouwd zou zijn, zodat de consument alleen nog maar zijn kaart in een gleuf in de computer hoeft te steken.)

Maar ook het soort van handel via het internet is een probleem. Nederlanders blijken de afgelopen tijd in toenemende mate via het internet gekocht te hebben. Maar het soort van producten dat er gekocht werd is nogal eenzijdig: boeken, cd’s, dvd’s, hard- en software. Kleding is wat minder populair, en het betreft dan meestal kleding van traditionele postorderbedrijven—niet de betere kleding van de gerenommeerde modehuizen. Voor de meeste andere goederen gaat de consument nog steeds de deur uit.

Ook daarvoor zijn wel oorzaken aan te wijzen. Voor een deel is het wantrouwen in de veiligheid van het net, en met name de veiligheid van transacties. Voor een ander deel ligt het, denk ik, daaraan dat de consument graag van dichtbij wil zien wat hij wil kopen. Een mager plaatje op het net is voor veel mensen waarschijnlijk geen substituut voor een goed aangeklede etalagepop. Van een boek of een cd is het niet zo belangrijk om exact te weten hoe het er uit ziet, van een kledingstuk wel. Voeg daarbij het uiterlijk vertoon van een aantal internetwinkels en het is niet zo vreemd dat de consument weg blijft. Ik bezocht ooit een site van een zaak in wat ik maar even luxe T-shirts zal noemen. De bezoeker moest eerst wachten tot er een prachtige flash-intro was gedownload van zo’n 700kB, om daarna wat vlekkerige plaatjes van T-shirts te zien bewegen. Ik zou graag de omzetcijfers van deze internetwinkel willen weten…

Een aantal specifieke problemen tekent zich dus af: technisch ongemak, gebrek aan bandbreedte, gebrek aan veiligheid. Zal daar in de toekomst verandering in komen? Ik denk het wel, en sneller dan verwacht. En ik denk dat de aanslagen in New York en Washington daar wel eens een rol in zouden kunnen spelen.

Een heel direct gevolg van de aanslagen is dat het vliegverkeer dramatisch zal veranderen. De veiligheidsnormen op de luchthavens worden drastisch verscherpt. De kosten zullen behoorlijk stijgen, vanwege stijgende brandstofprijzen maar ook vanwege hogere verzekeringspremies. Een aantal maatschappijen zal verdwijnen en het is maar de vraag of de openvallende plekken in het luchtverkeer zonder meer worden overgenomen door de overblijvers. Transatlantische vluchten zullen in de toekomst een stuk minder vanzelfsprekend worden.

Het internet zou een goede plaatsvervanger voor transatlantische zakenvluchtjes kunnen bieden. Teleconferencing is daar een voorbeeld van. Maar daarvoor zal dan wel de achterliggende techniek verbeterd moeten worden. Ik verwacht dat daar de komende jaren hard aan gewerkt zal worden, harder dan men een maand geleden zou vermoeden.

Ook telewerken zal voor (multinationale) bedrijven een interessantere optie worden. Als het terrorisme inderdaad de (al of niet nieuwe) globale vijand is, dan zal de inrichting van de maatschappij zich daaraan moeten aanpassen—verschillende analisten hebben daar in de afgelopen dagen al op gewezen. In dat verband is een netwerk van verspreide werkkracht een betere opzet dan een conglomeraat. Waarom zou je duizend mensen bij elkaar in een kantoor in New York zetten, als je ze ook, verspreid over het land, via het internet met elkaar kunt laten samenwerken? Maar ook telewerken vereist een betere technologie: een grotere bandbreedte en een betere beveiliging, met name van financiële transacties via het internet.

Naast deze technologische verbeteringen zullen er ook veranderingen komen in de applicaties. Meer nog dan voorheen is het van belang dat, bijvoorbeeld, documenten aan een uitwisselingsstandaard voldoen. Duizend mensen in één kantoor kun je nog vrij eenvoudig voorzien van een enkele office-applicatie, maar bij duizend thuiswerkers zal dat een stuk ingewikkelder worden. Aan de wildgroei van opmaaktalen, zoals die nu op het web zichtbaar is, zal een einde moeten komen ten gunste van een integratie van de diverse informatiestromen. Het ligt voor de hand dat de beveiliging van de informatiestromen zich uitstrekt tot de webinterface.

De strijd tegen terrorisme zal nog een neveneffect hebben op het internet: het bestreiden van virussen, internetworms, scans enzovoort. De afgelopen maanden is de wereld een paar keer ‘opgeschrikt’ door dergelijke programma’s: Nimda, Code Red, SirCam. Ook DoS-attacks komen steeds meer voor. Er zijn geen aanwijzingen dat dit het werk is van terroristen, maar het is goed voor te stellen dat bepaalde groeperingen er op termijn wél gebruik van zullen maken. Daarom zal ook hieraan de komende tijd meer aandacht besteed worden.

Of het allemaal ook lukt is natuurlijk de vraag, maar dat er de komende jaren meer tijd, energie en geld aan zal worden besteedt staat voor mij wel vast. Er zullen ook negatieve effecten zijn. Ongetwijfeld zal de vrijheid die er nu is op het internet enigszins verdwijnen. Maar juist als de economie weer meer gaat drijven op het internet, zal het voor overheden en commerciële partijen niet interessant zijn om de individuele vrijheden al te veel te beperken. Zij zullen eerder zoeken naar oplossingen die het internet als geheel veiliger en betrouwbaarder maken, temeer ook omdat zij zelf daar het meeste baat bij hebben.

Daarmee zal de consument zijn belangrijkste bezwaren tegen het gebruik van het internet zien verdwijnen: hij zal er in de werksfeer meer mee in contact komen, de bandbreedte zal toenemen evenals de veiligheid en betrouwbaarheid van het internet. Allemaal factoren die er toe bijdragen dat de economie via het internet daadwerkelijk tot leven kan komen.

Als de ondergang van het WTC het begin is van een nieuw tijdperk, dan zal het internet een belangrijkere rol gaan spelen in die wereld.

ERROR

Deze tekst is ‘Off The Road…’, 23 september 2001

© Roelof Ruules